Дэлхийн зэсийн эрэлт нэмэгдэж, шинэ уурхайн бүтээн байгуулалт удаан үргэлжилж байгаа нь өмнө нь ашиглаж байсан уурхайнуудаа дахин сэргээх сонирхлыг уул уурхайн компаниудын дунд нэмэгдүүлж байна. Үүний нэг жишээ нь Чилийн Кокимбо мужид байрлах Tres Valles уурхайн цогцолбор юм. Уг уурхай нь нийслэл Сантьяго хотоос ойролцоогоор 290 километрийн зайд оршдог бөгөөд анх Бразилын Vale компани хөгжүүлж байжээ. Австрийн хөрөнгө оруулагч Чевдет Канерийн 2025 онд үүсгэн байгуулсан Global Critical Resources (GCR) компани тус уурхайн олборлолтыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ бүс нутгийн жижиг, дунд уурхайчдаас хүдэр худалдан авч, боловсруулан зэсийн катод үйлдвэрлэх хосолсон бизнесийн загвар хэрэгжүүлж байна. Компанийн баримт бичигт дурдсанаар, Tres Valles уурхайн бүрэлдэхүүн дэх Papomono далд уурхайг 2026 оны эцэс гэхэд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөсөн байна. Уг уурхай бүрэн хүчин чадлаараа ажиллах үед жилд ойролцоогоор 30,800 тонн зэс үйлдвэрлэх боломжтой гэж тооцжээ. Мөн одоогоор засвар үйлчилгээний горимд байгаа Don Gabriel ил уурхайг 2030 оны орчимд дахин ажиллуулж эхлэхээр төлөвлөж байна. Ингэснээр компани одоо байгаа үйлдвэрлэлийн сууриа өргөжүүлж, урт хугацаанд зэсийн нийлүүлэлтээ нэмэгдүүлэхийг зорьж байгаа юм. Tres Valles уурхай өмнө нь хэд хэдэн удаа өмчлөгчөө сольж, санхүүгийн хүндрэл болон төлбөрийн чадварын асуудалтай тулгарч байжээ. Гэсэн хэдий ч уурхайн дэд бүтэц, ашиглалтын зөвшөөрлүүд хадгалагдан үлдсэн нь үйл ажиллагааг дахин эхлүүлэхэд давуу тал болж байна. Шинээр уурхай байгуулахад олон жил шаардагддаг бол өмнө нь ашиглаж байсан талбайг сэргээн ажиллуулах нь тодорхой нөхцөлд хөрөнгө оруулалтын хугацааг богиносгож, үйлдвэрлэлийг зах зээлд хурдан нийлүүлэх боломж олгодог. GCR-ийн үйлдвэрлэлийн загварын бас нэг чухал хэсэг нь орон нутгийн жижиг, дунд уурхайчидтай хамтран ажиллах явдал юм. Компанийн баримт бичигт дурдсанаар, Tres Valles нь бүс нутгийн 90 гаруй жижиг, дунд уурхайчнаас хүдэр худалдан авч, өөрийн боловсруулах үйлдвэрт боловсруулан зэсийн катод үйлдвэрлэдэг байна.
2026 оны дөрөвдүгээр сарын байдлаар тус үйлдвэр жилд 14,100 тонн зэсийн катод үйлдвэрлэхүйц хурдаар ажиллаж байсан нь жилийн 18,500 тоннын суурилагдсан хүчин чадлаас доогуур үзүүлэлт байжээ. Энэ загвар нь компанид өөрийн уурхайн олборлолтоос гадна бүс нутгийн бусад үйлдвэрлэгчдийн хүдрийг ашиглан үйлдвэрлэлээ тогтвортой байлгах боломж олгож байна. Харин уурхайн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх төлөвлөгөө амжилттай хэрэгжих эсэх нь олборлолтын хүчин чадал, санхүүжилт, нийлүүлэгчидтэй хийх тооцоо болон зохицуулалтын шаардлагыг хэрхэн шийдвэрлэхээс хамаарна. Tres Valles уурхайн жишээ нь дэлхийн зэсийн нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэхэд өмнө нь ашиглаж байсан уурхайнуудад хөрөнгө оруулахын ач холбогдол өсөж байгааг харуулж байгаа юм. Дэд бүтэц, зөвшөөрлөө хадгалсан уурхайн үйл ажиллагааг сэргээх нь шинэ уурхай байгуулахаас хурдан үр дүн өгөх боломжтой ч санхүүжилт, байгаль орчны шаардлага болон хууль эрх зүйн эрсдэлийг даван туулах шаардлагатай. GCR-ийн хувьд 2026 оны эцэст Papomono далд уурхайн олборлолтыг эхлүүлэх төлөвлөгөө нь хамгийн ойрын чухал үе шат болж байна. Уг төлөвлөгөө амжилттай хэрэгжиж, Don Gabriel уурхайн үйл ажиллагаа цаашид сэргэвэл тус компани Чилийн зэсийн нийлүүлэлтэд оруулах хувь нэмрээ нэмэгдүүлэх боломжтой. Гэхдээ үйлдвэрлэл, орлого, ашгийн талаарх зорилтууд бодит үр дүнгээр баталгаажих хүртэл тодорхойгүй хэвээр байна.
