Сүүлийн хэдэн долоо хоногт Ойрхи Дорнод дахь геополитикийн хурцадмал байдал эрчимжиж, газрын тосны үнэ огцом өссөн нь инфляцыг дахин хөөрөгдөх эрсдэлийг бий болгожээ. Үүний зэрэгцээ хөрөнгө оруулагчид бодлогын хүүг хэвээр үлдээх магадлал өндөр гэж үзэж байгаа ч энэ оны сүүлээр дахин өсгөх боломжийг үгүйсгэхгүй хэвээр байна.
Энэ долоо хоногт АНУ Иранд дахин цохилт өгч, Улаан тэнгист хөлөг онгоцуудад халдлага гарсан нь дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэв. Үүний нөлөөгөөр Brent болон WTI төрлийн газрын тосны үнэ зургаан долоо хоногийн дээд түвшинд хүрч, эрчим хүчний үнэ дахин өсөх хүлээлт бий болсон байна.
Эрчим хүчний үнэ өсөх нь тээвэр, үйлдвэрлэл, хүнсний өртгийг нэмэгдүүлдэг тул инфляц дахин эрчимжих эрсдэлтэй. Энэ нь Холбооны Нөөцийн банкны инфляцыг 2 хувьд барих зорилтыг хэрэгжүүлэхэд шинэ сорилт болж байна. Reuters агентлагийн эдийн засагчдын дунд явуулсан хамгийн сүүлийн судалгаагаар ихэнх шинжээч бодлогын хүүг энэ удаагийн хурлаар өөрчлөхгүй гэж үзэж байгаа ч шаардлагатай тохиолдолд энэ онд дахин өсгөх боломж нээлттэй хэвээр гэж дүгнэжээ.
Бондын өгөөж өсөж, ам.доллар тогтвортой байна
Инфляцын шинэ эрсдэлийн улмаас АНУ-ын Засгийн газрын богино хугацааны бондын өгөөж 17 сарын дээд түвшинд хүрсэн нь хөрөнгө оруулагчид мөнгөний бодлого дахин чангарах магадлалыг үнэлж эхэлснийг харуулж байна. Фьючерсийн зах зээл ирэх хурлаар бодлогын хүү өсөх магадлалыг өмнөхөөс өндөр үнэлж байгаа ч үндсэн хувилбар нь хүүг хэвээр үлдээх төлөв хэвээр байна.
Ам.долларын ханш мөн тогтвортой хэвээр байгаа бөгөөд аюулгүй хөрөнгө рүү чиглэх урсгал нэмэгдэж буй нь валютын зах зээлд нөлөөлж байна.
Эрсдэл нэмэгдэхийн хэрээр хөрөнгө оруулагчид алт руу дахин төвлөрч эхэлсэн. Спот алт өмнөх өдрүүдэд хоёр долоо хоногийн дээд түвшинд хүрсний дараа бага зэрэг буурсан ч унц нь 4,100 ам.доллараас дээш хэвээр хадгалагдаж байна. Шинжээчдийн үзэж буйгаар геополитикийн тодорхойгүй байдал үргэлжилбэл алтны эрэлт өндөр хэвээр байх магадлалтай.
Мөн мөнгө, платин, палладийн үнэ ч өсөлтийн чиглэлтэй байгаа нь үнэт металлын салбарын нийт эрэлт сайжирч байгааг илтгэж байна.
Европ болон Азийн төв банкууд ч ажиглалтад байна
Зөвхөн АНУ бус Европын Төв банк ч энэ долоо хоногийн хурлаараа бодлогын хүүгээ өөрчлөхгүй байх төлөвтэй байгаа ч есдүгээр сард дахин өсгөх боломжийг нээлттэй үлдээж магадгүй гэж шинжээчид үзэж байна. Харин Азийн орнуудад инфляц, валютын ханштай холбоотой дарамт үргэлжилж байгаа бөгөөд зарим төв банк бодлогоо үргэлжлүүлэн чангаруулах шаардлагатай болж магадгүй байна.
Зах зээл одоо АНУ-ын үйлдвэрлэл, үйлчилгээний PMI индекс, хөдөлмөрийн зах зээлийн мэдээлэл болон ирэх долоо хоногийн Холбооны Нөөцийн банкны хурлын мэдэгдлийг хамгийн чухал үзүүлэлтээр харж байна. Хэрэв эдийн засгийн үзүүлэлтүүд хүлээлтээс хүчтэй гарвал бодлогын хүүг дахин өсгөх магадлал нэмэгдэж, эсрэг тохиолдолд зах зээлд богино хугацааны тайвшрал авчрах боломжтой.
Монгол Улсын хувьд АНУ-ын мөнгөний бодлого болон дэлхийн түүхий эдийн зах зээл хоорондоо шууд холбоотой. Ам.долларын ханш чангарч, АНУ-ын бондын өгөөж өсөх нь хөгжиж буй орнууд руу чиглэх хөрөнгийн урсгалыг сааруулж болзошгүй. Харин алтны үнэ өндөр түвшинд хадгалагдах нь Монголын алт олборлогч компаниудын экспортын орлогыг нэмэгдүүлэх боломжтой. Нөгөө талаас газрын тосны үнэ өсөх нь шатахууны импортын өртгийг нэмэгдүүлж, дотоодын инфляцад дарамт үзүүлэх эрсдэлтэй.
Иймээс ирэх долоо хоногийн Холбооны Нөөцийн банкны шийдвэр нь зөвхөн АНУ-ын эдийн засаг төдийгүй Монгол зэрэг түүхий эд экспортлогч орнуудын валютын ханш, инфляц, экспортын орлогод хүртэл нөлөөлөх чухал үйл явдал болоод байна. Хөрөнгө оруулагчид одоогоор болгоомжтой байр сууриа хадгалж байгаа ч газрын тосны зах зээл болон геополитикийн нөхцөл байдал цаашид хэрхэн өөрчлөгдөхөөс дэлхийн санхүүгийн зах зээлийн дараагийн чиглэл ихээхэн хамаарах төлөвтэй байна.
