АНУ-ын зэсийн салбарт шинэ технологи нэвтрүүлсэн томоохон үйл явдал тохиож, Аризона мужийн Флоренс хотын ойролцоох Florence Copper төсөл арилжааны үйлдвэрлэлээ эхлүүллээ. Канадын уул уурхайн компани Taseko Mines-ийн хөгжүүлсэн уг төсөл нь 2008 оноос хойш АНУ-д шинээр ногоон талбайн зэсийн үйлдвэрлэл эхлүүлсэн анхны төсөл гэж танилцуулагдаж байна. Тус байгууламж нь Финикс хотоос зүүн өмнө зүгт ойролцоогоор 105 километрийн зайд байрладаг.
Компанийн мэдээллээр, 2026 оны аравдугаар сарын 6-нд үйлдвэрлэлийн шинэ шат эхэлснийг тэмдэглэсэн бөгөөд уг төсөлд арилжааны үйлдвэрлэлийн байгууламж барихад ойролцоогоор 275 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийжээ. Төсөл нь уламжлалт ил уурхайд ашигладаг том оврын экскаватор, автосамосвал болон хүдэр олборлох малталтын үндсэн системээс ялгаатай технологиор зэс гарган авах юм.
Florence Copper-ийн онцлог нь газрын доорх зэс агуулсан хүдрийг бүхэлд нь ухаж гаргахын оронд тусгайлан өрөмдсөн цооногоор химийн уусмал шахаж, хүдрээс зэсийг уусган авах арга ашиглаж байгаад оршино. Уусмал нь газрын гүнд зэсийн эрдэсжилттэй харилцан үйлчилж, зэсийг шингэн төлөвт шилжүүлсний дараа зэс агуулсан уусмалыг олборлолтын цооногоор газрын гадарга дээр гарган авдаг байна. Улмаар уусгагчийн хандлалт болон электролизын аргаар цэвэршүүлж, өндөр цэвэршилттэй зэсийн катод үйлдвэрлэдэг.
Газрын гүнд уусган олборлох арга нь хүдрийн биетийн геологийн болон гидрогеологийн нөхцөл тохиромжтой үед уламжлалт олборлолтын зарим үе шатыг багасгах боломжтой. Уг технологид хүдэр ухаж гаргах, бутлах, тээвэрлэх ажиллагаа шаардагдахгүй тул уурхайн гадаргын байгууламж, хүнд машин механизмын хэрэглээ болон хүдэр тээвэрлэлтийн хэрэгцээг бууруулах боломж бүрддэг.
Гэхдээ энэ төрлийн олборлолт нь бүх зэсийн ордод тохирохгүй. Хүдрийн эрдсийн найрлага, зэсийн уусах шинж чанар, чулуулгийн нэвчимтгий байдал болон газрын доорх усны нөхцөл зэрэг хүчин зүйлс технологийн үр ашиг, байгаль орчны эрсдэлийг тодорхойлдог. Тиймээс цооногийн системийн ажиллагаа, уусмалын хөдөлгөөн болон газрын доорх усны чанарт тавих хяналт нь үйлдвэрлэлийн чухал хэсэг юм.
Florence Copper төслийн үйлдвэрлэл 2026 оны хоёрдугаар сард эхэлсэн бөгөөд түүнээс хойш гарц аажмаар нэмэгдэж иржээ. Компанийн хамгийн сүүлийн мэдээлэлд дурдсанаар, эхний улиралд 1.5 сая фунт, хоёрдугаар улиралд 5.2 сая фунт, гуравдугаар улиралд 7 сая фунт зэс үйлдвэрлэсэн байна. Эдгээр үзүүлэлтийг нийлүүлбэл 2026 оны эхний гурван улирлын үйлдвэрлэл 13.7 сая фунт буюу ойролцоогоор 6,214 тонн зэстэй тэнцэнэ.
Улирал бүрийн үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдэж байгаа нь байгууламжийн үйлдвэрлэлийг үе шаттайгаар өсгөж буйг харуулж байна. Гэхдээ гуравдугаар улирлын 7 сая фунтын гарц нь бүрэн хүчин чадлын улирлын дундаж үйлдвэрлэл болох 21.25 сая фунтаас доогуур хэвээр байна. Иймээс үйлдвэрлэлийн системийн тогтвортой ажиллагааг хангаж, төлөвлөсөн хүчин чадалд хүрэх нь төслийн ойрын хугацааны гол зорилт юм.
Florence Copper байгууламжийг бүрэн хүчин чадлаар ажиллах үед жилд 85 сая фунт зэс үйлдвэрлэхээр төлөвлөсөн бөгөөд уурхайн ашиглалтын хугацааг 22 жил байхаар тооцжээ. Жилийн үйлдвэрлэлийн төлөвлөсөн хэмжээ нь ойролцоогоор 38.6 мянган тонн зэстэй тэнцэнэ.
Зэс нь цахилгаан дамжуулах кабель, эрчим хүчний дэд бүтэц, сэргээгдэх эрчим хүчний систем, цахилгаан автомашин болон үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмжид өргөн хэрэглэгддэг үндсэн металлын нэг юм. Эрчим хүчний системийн шинэчлэл, цахилгаанжуулалт болон дата төвийн дэд бүтцийн өргөжилт нь урт хугацаанд зэсийн хэрэглээнд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн тоонд багтдаг. Энэ нөхцөлд АНУ дотоодын зэсийн үйлдвэрлэлээ нэмэгдүүлэх, нийлүүлэлтийн эх үүсвэрээ төрөлжүүлэх сонирхолтой байна.
Florence Copper-ийн хувьд үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ бүтээгдэхүүний чанар, үйл ажиллагааны зардал болон технологийн тогтвортой ажиллагааг баталгаажуулах шаардлагатай. Төлөвлөсөн 85 сая фунтын жилийн үйлдвэрлэлд хүрэх хугацаа нь үйлдвэрийн ажиллагаа, уусгалтын үр ашиг болон төслийн ашиглалтын нөхцөлөөс хамаарна.
Компанийн тооцоолсноор, Florence Copper-ийн технологи нь Аризона мужийн уламжлалт ил уурхайн зэс олборлолттой харьцуулахад нэг фунт зэс үйлдвэрлэхэд зарцуулах усны хэмжээг 78 хувь, эрчим хүчний хэрэглээг 65 хувиар бууруулах боломжтой. Энэ нь усны нөөц хязгаарлагдмал бүс нутагт уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулахад онцгой ач холбогдолтой үзүүлэлт юм.
Аризона нь хуурай уур амьсгалтай, усны нөөцийн менежмент чухалд тооцогддог муж. Ийм нөхцөлд хүдэр олборлох, бутлах, боловсруулах уламжлалт ажиллагааны зарим хэсгийг орлуулах технологи нь ус болон эрчим хүчний хэрэглээг бууруулах боломжтой. Гэсэн хэдий ч эдгээр хувь хэмжээ нь компанийн тооцоололд үндэслэж байгаа тул бодит үйлдвэрлэлийн үеийн хэрэглээ, харьцуулалтын аргачлал болон төслийн ажиллагааны үр дүнгээр баталгаажих шаардлагатай.
Уусган олборлох технологийн байгаль орчны гол асуудлуудын нэг нь шахаж буй уусмалын газрын доорх усанд үзүүлэх нөлөө юм. Тиймээс уусмалын эргэлтийн системийг найдвартай ажиллуулах, цооногийн бүрэн бүтэн байдлыг хангах, усны чанарыг тогтмол хянах нь төслийн урт хугацааны тогтвортой ажиллагаанд чухал үүрэгтэй.
Florence Copper төсөл нь ойролцоогоор 200 шууд ажлын байр бий болгох бөгөөд Аризона муж даяар 800 орчим ажлын байрыг шууд бус болон дагалдах эдийн засгийн үйл ажиллагаагаар дэмжих боломжтой гэж компани тооцжээ. Үүнд үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа, засвар үйлчилгээ, тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэлт, тээвэр болон бусад үйлчилгээний чиглэлээр үүсэх ажлын байр багтаж болно.
Төсөл бүрэн хүчин чадалдаа хүрч, төлөвлөсөн хугацаанд тогтвортой ажиллавал АНУ-ын дотоодын зэсийн нийлүүлэлтэд нэмэлт эх үүсвэр бий болгохын зэрэгцээ газрын гүнд уусган олборлох технологийн арилжааны хэрэглээг өргөжүүлэх боломжтой. Харин үйлдвэрлэлийн гарцыг төлөвлөсөн түвшинд хүргэх, байгаль орчны хяналтыг хангах, үйл ажиллагааны зардлыг тогтвортой удирдах нь төслийн дараагийн чухал сорилт хэвээр байна.
Ийнхүү Florence Copper нь АНУ-ын зэсийн салбарт уламжлалт олборлолтоос өөр технологийн шийдлийг үйлдвэрлэлийн түвшинд нэвтрүүлж буй төсөл болж байна. Арилжааны үйлдвэрлэл эхэлсэн нь чухал үе шат боловч төслийн урт хугацааны үр дүнг бүрэн хүчин чадалд хүрэх явц, бодит ус болон эрчим хүчний хэрэглээ, олборлолтын тогтвортой байдал тодорхойлох юм.
