Канадын Квебек мужид хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй томоохон уул уурхайн төслүүдийн нэг болох Horne 5 алтны төсөл ашиглалтад орсон тохиолдолд үйл ажиллагааныхаа нийт хугацаанд мужийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд (ДНБ) ойролцоогоор 8.8 тэрбум канад долларын хувь нэмэр оруулах боломжтой гэж тооцжээ. Энэхүү дүнг Falco Resources компанийн захиалгаар KPMG байгуулсан нийгэм, эдийн засгийн нөлөөллийн судалгаанд дурдсан байна.
Төсөл нь Канадын Квебек мужийн Руан-Норанда (Rouyn-Noranda) хотын ойролцоо байрлах бөгөөд алт зонхилсон, олон төрлийн металл агуулсан томоохон далд уурхайн орд юм. Тус бүс нутаг нь уул уурхайн салбарын зуу гаруй жилийн түүхтэй, металлын олборлолтоор танигдсан дүүрэгт тооцогддог. Horne 5 төсөл хэрэгжсэнээр бүс нутгийн уул уурхайн үйлдвэрлэлийг өргөжүүлэхийн зэрэгцээ орон нутгийн эдийн засаг, хөдөлмөрийн зах зээлд нөлөө үзүүлэх боломжтой гэж үзэж байна.
Falco Resources компанийн 2026 оны ТЭЗҮ-д тусгаснаар, уурхайг 15 жилийн хугацаанд ашиглахаар төлөвлөсөн бөгөөд жилд дунджаар 220 мянган унц алт олборлох тооцоотой байна. Энэ хэмжээ нь жил бүр ойролцоогоор 6.84 тонн алттай тэнцэнэ. Гэхдээ үйлдвэрлэлийн бодит хэмжээ нь төслийн санхүүжилт, бүтээн байгуулалт, олборлолтын технологи болон ашиглалтын үеийн нөхцөлөөс хамааран өөрчлөгдөх боломжтой.
Төслийн ашигт малтмалын нөөцийн хэмжээг 80.9 сая тонн хүдэр гэж тооцсон бөгөөд алттай дүйцүүлсэн агуулга нь тонн тутамд 2.24 грамм байна. Алттай дүйцүүлсэн агуулга (gold-equivalent grade) нь ордод агуулагдах алтнаас гадна бусад металлын эдийн засгийн үнэ цэнийг алтны нэгжид хөрвүүлэн илэрхийлдэг үзүүлэлт юм. Иймээс уг үзүүлэлтийг зөвхөн алтны бодит агуулгатай адилтган ойлгож болохгүй.
Horne 5 нь газрын гүнд олборлолт явуулах зориулалттай бөгөөд уурхайн малталтууд газрын гадаргаас ойролцоогоор 650 метрийн гүнээс эхэлж, хоёр километрээс илүү гүнд хүрэхээр төлөвлөгджээ. Ийм гүнд олборлолт явуулахад уурхайн агааржуулалт, газрын доорх тээвэр, ус зайлуулах систем, чулуулгийн тогтворжилт болон ажилтнуудын аюулгүй байдлыг хангах инженерийн шийдлүүд чухал үүрэгтэй. Уурхайн гүний хэмжээ нь бүтээн байгуулалтын техникийн шаардлага, үйл ажиллагааны зардалд нөлөөлөх хүчин зүйлсийн нэг юм.
Төслийн бүтээн байгуулалтын шатанд ойролцоогоор 900 ажилтан шаардлагатай гэж тооцсон байна. Харин уурхай олборлолтын үйлдвэрлэлд шилжиж, тогтвортой ажиллаж эхэлсний дараа 500 орчим ажлын байрыг дэмжих боломжтой ажээ.
Бүтээн байгуулалтын үед уул уурхайн инженерчлэл, барилга угсралт, цахилгаан хангамж, механик тоног төхөөрөмжийн суурилуулалт, тээвэр ложистик зэрэг олон төрлийн мэргэжлийн ажиллах хүчний хэрэгцээ үүсэх боломжтой. Уурхай ашиглалтад орсны дараа олборлолт, баяжуулалт, засвар үйлчилгээ, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал болон техникийн үйлчилгээний чиглэлээр ажлын байр бий болох нөхцөл бүрдэнэ.
Үүнээс гадна уурхайн үйл ажиллагаа нь орон нутгийн ханган нийлүүлэгчид, барилгын компаниуд, тээврийн үйлчилгээ үзүүлэгчид болон бусад бизнесийн байгууллагын эрэлтийг нэмэгдүүлэх боломжтой. Гэхдээ ажлын байрны бодит тоо, орон нутгийн ажиллах хүчний эзлэх хувь болон эдийн засгийн үр өгөөжийн хэмжээ нь төслийн эцсийн төлөвлөгөө, худалдан авалтын бодлого, бүтээн байгуулалтын явцаас хамаарна.
KPMG-ийн судалгаанд дурдсан 8.8 тэрбум канад долларын үзүүлэлт нь төслийн нийт ашиглалтын хугацаанд Квебек мужийн эдийн засагт бий болгож болох ДНБ-ий хуримтлагдсан хувь нэмрийн тооцоо юм. Үүнийг уурхайн орлого, цэвэр ашиг эсвэл мужийн төсөвт шууд төвлөрөх татварын хэмжээтэй адилтгаж болохгүй. Уг тооцооны аргачлал, хамруулсан шууд болон шууд бус нөлөөлөл, үнийн суурь болон бусад таамаглалыг харгалзан үзэх шаардлагатай.
Falco Resources компанийн шинэчилсэн ТЭЗҮ-д уурхайн анхны хөрөнгө оруулалтын зардлыг ойролцоогоор 731 сая ам.доллар гэж тооцжээ. Энэхүү хөрөнгө оруулалтаар далд уурхайн дэд бүтэц, тоног төхөөрөмж, үйлдвэрлэлийн байгууламж болон ашиглалтад оруулахад шаардлагатай бусад ажлыг санхүүжүүлэхээр төлөвлөж байна.
ТЭЗҮ-д тусгасан татварын дараах дотоод өгөөжийн хувь (IRR) 28.2 хувь байгаа ажээ. Дотоод өгөөжийн хувь нь төслийн ирээдүйн мөнгөн урсгалыг хөрөнгө оруулалтын өнөөгийн үнэ цэнтэй харьцуулан үнэлэхэд ашигладаг санхүүгийн үзүүлэлт юм. Гэхдээ энэхүү тооцоо нь алт болон бусад металлын үнийн төсөөлөл, олборлолтын хэмжээ, зардал, татвар, хөрөнгө оруулалтын хуваарь зэрэг ТЭЗҮ-д ашигласан нөхцөлөөс хамаардаг. Тиймээс уг үзүүлэлтийг бодит ашиг эсвэл хөрөнгө оруулалтын баталгаатай өгөөж гэж үзэх боломжгүй.
Horne 5 төсөл нь мөн Квебек мужийн байгаль орчны зөвшөөрөл олгох үйл явцад хамрагдаж байгаа юм. Мужийн албаныхан 2026 оны эхээр зөвшөөрлийн ажиллагаа дуусах шатандаа ойртсон талаар мэдээлж байжээ. Гэсэн хэдий ч байгаль орчны зөвшөөрөл, санхүүжилт болон бусад шаардлагатай шийдвэрүүд бүрэн хангагдсан эсэх нь төслийг бодитоор эхлүүлэхэд чухал хэвээр байна.
Руан-Норанда хотын хувьд Horne 5 нь олон үеийн турш уул уурхайтай холбоотой хөгжиж ирсэн бүс нутгийн эдийн засагт шинэ хөрөнгө оруулалт татах боломжтой төсөл юм. Ашиглалтад орвол алт болон бусад металлын олборлолтыг нэмэгдүүлэхээс гадна орон нутгийн бизнесийн эргэлт, ажил эрхлэлт, ханган нийлүүлэлтийн сүлжээнд нөлөөлөх боломжтой.
Гэхдээ төслийн эдийн засгийн үр өгөөж бодитой хэрэгжих эсэх нь зөвшөөрлийн явц, санхүүжилтийн шийдвэр, бүтээн байгуулалтын зардал болон дэлхийн металлын зах зээлийн нөхцөлөөс хамаарна. Одоогийн байдлаар Horne 5 нь Квебек мужийн уул уурхайн салбарт томоохон хэмжээний шинэ далд уурхай болон хөгжих боломжтой төсөл бөгөөд хэрэгжилтийн дараагийн үе шат нь хөрөнгө оруулалт, бүс нутгийн эдийн засгийн үр өгөөжийн бодит хэмжээг тодорхойлох юм.
