Уул уурхайн биржийн арилжааны мэдээллээс харахад Fe-52 хувийн төмрийн хүдэр анхны 65 ам.долларын үнээс 68.5 ам.долларт хүрч, 5.4 хувийн өсөлттэй арилжаалагдсан байна. Харин баяжуулсан коксжих нүүрсний арилжаанд анхны үнэ 1,150 юань байсан бөгөөд эцсийн үнэ 1,255 юаньд хүрч, 9.1 хувийн өсөлттэй арилжаалагдсан байна.
Энэ нь Монголын уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнийг зах зээлийн бодит эрэлт, худалдан авагчдын саналд тулгуурлан тогтоох үйл явц нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Биржийн арилжааны гол зорилго нь уул уурхайн бүтээгдэхүүний борлуулалтыг ил тод болгох, үнэ тогтоолтыг зах зээлийн зарчимд ойртуулах, худалдан авагч болон нийлүүлэгчдийн мэдээллийг нээлттэй болгоход чиглэдэг.
Аравдугаар сарын 6-ны арилжааны хуваарьт Тавантолгой ХК-ийн баяжуулсан сул коксжих нүүрсний 157 багц буюу нийт 1,004,800 тонн бүтээгдэхүүнийг нэг тонн нь 128 ам.долларын анхны үнээр санал болгосон байна. Мөн Тавантолгой ХК-ийн баяжуулсан коксжих чанаргүй нүүрсний 50 багц буюу 320,000 тонн бүтээгдэхүүн 65 ам.долларын үнээр санал болгожээ.
Түүнчлэн Монголросцветмет ТӨҮГ болон Эрдэнэс Критикал Минералс ТӨҮГ-ийн нэрээр Fe-65 хувийн төмрийн баяжмал 3,300 тонн, Fe-52 хувийн төмрийн хүдэр 6,600 тонн бүтээгдэхүүн арилжаалахаар бүртгэгдсэн байна. Төмрийн баяжмалын эхлэх үнэ тонн тутамд 85 ам.доллар, Fe-52 хувийн төмрийн хүдрийн эхлэх үнэ 65 ам.доллар байхаар арилжааны системд мэдээлжээ.
Эдгээр арилжаа нь Монголын экспортын бүтэц дэх нүүрс, төмрийн хүдрийн ач холбогдлыг дахин харуулж байна. Ялангуяа нүүрсний хувьд Хятадын зах зээл Монголын экспортын гол чиглэл хэвээр байгаа бөгөөд хилийн боомтын хүчин чадал, тээврийн зардал, гангийн үйлдвэрлэлийн эрэлт, Хятадын коксжих нүүрсний импортын нөхцөл зэрэг нь Монголын нүүрсний үнэд шууд нөлөөлнө.
Уул уурхайн биржийн арилжааны системд аравдугаар сарын 6-ны арилжаа Ганцмод боомтын чиглэлтэйгээр бүртгэгдсэн бүтээгдэхүүнүүдтэй байгааг албан ёсны мэдээлэл харуулж байна. Энэ нь Монголын нүүрсний экспортын хувьд хил дамнасан ложистик, боомтын нэвтрүүлэх чадвар, Хятадын худалдан авагчдын эрэлт ямар чухал болохыг илэрхийлдэг.
Нөгөө талаас төмрийн хүдрийн арилжаа нь Монголын төмрийн хүдэр, баяжмалын экспортод зах зээлийн үнийг тодорхойлох боломжийг нэмэгдүүлж байна. Fe-ийн агуулга өндөр байх тусам бүтээгдэхүүний чанарын үнэ цэнэ нэмэгдэх бөгөөд олон улсын төмрийн хүдрийн зах зээлд чанар, хольц, чийг, тээврийн нөхцөл зэрэг хүчин зүйл эцсийн үнэд нөлөөлдөг.
Биржийн арилжааны мэдээллийг өдөр бүр нээлттэй болгох нь уул уурхайн компаниудын хувьд чухал мэдээллийн эх үүсвэр болж байна. Компаниуд зөвхөн бүтээгдэхүүнээ борлуулах бус зах зээлийн бодит үнэ, худалдан авагчдын эрэлт, чанарын шаардлагыг харьцуулан үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөгөө боловсруулах боломжтой.
Монгол Улсын хувьд уул уурхайн бүтээгдэхүүний биржийн арилжаа өргөжих тусам экспортын бүтээгдэхүүний үнэ тогтоолт илүү ил тод болох, борлуулалтын мэдээлэл сайжрах, төсөвт төвлөрөх орлогыг бодит зах зээлийн үнэлгээтэй уялдуулах боломж нэмэгдэнэ.
Тиймээс аравдугаар сарын 5–6-ны арилжааг зөвхөн тухайн өдрийн нүүрс, төмрийн хүдрийн борлуулалт гэж харахаас илүү Монголын уул уурхайн бүтээгдэхүүний худалдааг зах зээлийн зарчимд шилжүүлэх үйл явцын нэг хэсэг гэж үзэх боломжтой юм.
