Reuters-ийн мэдээлснээр зах зээл дээр аравдугаар сарын хурлын үеэр АНУ-ын бодлогын хүү нэмэгдэх магадлалыг өмнөх долоо хоногт 60 гаруй хувь гэж тооцож байсан бол шинэ мэдээллүүдийн дараа 20 хувьд хүрэхгүй хэмжээнд бууруулсан байна. Хүүгийн өсөлт саарах хүлээлт нь зэс зэрэг эдийн засгийн идэвхжилтэй шууд холбоотой аж үйлдвэрийн металлын эрэлтийн төлөвийг дэмждэг.
Зэс нь дэлхийн эдийн засгийн төлөвийг хэмжихэд чухал түүхий эдийн нэг гэж тооцогддог. Учир нь цахилгаан эрчим хүч, барилга, автомашин, үйлдвэрлэл, сэргээгдэх эрчим хүчний тоног төхөөрөмж, цахилгаан сүлжээ болон дата төвийн дэд бүтцэд өргөн ашиглагддаг. Тиймээс зэсийн үнэ өсөх нь зөвхөн уул уурхайн компаниудын орлогод бус дэлхийн аж үйлдвэрийн хөрөнгө оруулалтын хүлээлттэй давхар холбоотой байдаг.
Гэхдээ энэ удаагийн өсөлтийн цаана зөвхөн санхүүгийн зах зээлийн хүчин зүйл байгаа биш. Чилийн томоохон зэсийн уурхайнуудад ажил хаялт үүсэх эрсдэл нэмэгдсэн нь нийлүүлэлтийн талд тодорхой дарамт бий болгож байна.
Mining Weekly болон Reuters-ийн мэдээллээр BHP-ийн Escondida уурхайд ажилладаг хянагч, удирдах ажилтнуудын үйлдвэрчний эвлэл ажил олгогчийн санал болгосон шинэ хамтын гэрээг хүлээн аваагүй байна. Дэлхийн хамгийн том зэсийн уурхай болох Escondida-ийн ажилчдын хөдөлмөрийн маргаан нь нийлүүлэлт тасалдах эрсдэлийг бий болгож байгаа юм. Тус уурхай дахь үйлдвэрчний эвлэлийн гишүүдийн дийлэнх нь ажил хаяхыг дэмжсэн бөгөөд Чилийн хуульд заасан эвлэрүүлэн зуучлах ажиллагаа явагдах нөхцөл бүрджээ.
Escondida уурхай нь дэлхийн зэсийн нийлүүлэлтийн хувьд стратегийн ач холбогдолтой. Тус уурхайн хувьцааны 57.5 хувийг BHP эзэмшдэг бөгөөд Rio Tinto 30 хувийн эзэмшилтэй, Японы JECO 12.5 хувийг эзэмшдэг. Ийм хэмжээний уурхайд үйлдвэрлэлийн тасалдал үүсэх магадлал нь дэлхийн зах зээлд нийлүүлэлтийн талаарх болгоомжлолыг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл болдог.
Зэсийн үнэ есдүгээр сарын 10-нд тонн тутамд 14,875 ам.долларт хүрч, дээд түвшиндээ хүрээд байсан боловч дараагийн өдрүүдэд буурсан. Харин одоо АНУ-ын хүүгийн өсөлтийн хүлээлт буурч, уурхайн нийлүүлэлтийн эрсдэл нэмэгдэж байгаа нь зэсийн ханшийг дахин дэмжиж эхэлжээ.
Монгол Улсын хувьд дэлхийн зэсийн үнийн хөдөлгөөн онцгой ач холбогдолтой. Зэс нь Монголын уул уурхайн экспортын гол бүтээгдэхүүнүүдийн нэг бөгөөд Эрдэнэт болон Оюу толгой зэрэг томоохон төслүүдийн үйлдвэрлэл, экспортын орлого нь дэлхийн зэсийн зах зээлийн нөхцөлтэй шууд холбоотой. Иймээс зэсийн үнэ өндөр түвшинд хадгалагдах нь экспортын орлого, төсвийн орлого, валютын урсгалд эерэг нөлөө үзүүлэх боломжтой.
Гэхдээ өндөр үнэ удаан хугацаанд хадгалагдах эсэх нь АНУ-ын мөнгөний бодлого, Хятадын аж үйлдвэрийн эрэлт, дэлхийн эдийн засгийн өсөлт, шинэ уурхайн төслүүдийн нийлүүлэлт болон томоохон уурхайнуудад гарч болзошгүй үйлдвэрлэлийн саатлаас хамаарна.
Одоогийн байдлаар зэсийн зах зээлд хоёр өөр хүчин зүйл зэрэгцэн ажиллаж байна. Нэг талаас дэлхийн эдийн засгийн өсөлтөд эргэлзээ байсаар байгаа бол нөгөө талаас цахилгаанжуулалт, эрчим хүчний шилжилт, дата төв, цахилгаан автомашины үйлдвэрлэл зэрэг урт хугацааны эрэлт зэсийн стратегийн ач холбогдлыг нэмэгдүүлж байна.
Энэ нөхцөлд Монголын хувьд зэсийн үнийн өсөлтийг зөвхөн экспортын орлогын богино хугацааны боломж гэж харахаас илүү боловсруулалт, нэмүү өртөг шингээх үйлдвэрлэл, тээвэр ложистик болон экспортын өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх урт хугацааны бодлоготой уялдуулах шаардлагатай байна.
