Есдүгээр сарын 23-нд нийтлэгдсэн Mongolia Daily-ийн мэдээлэлд дурдсанаар, Шадар сайд Т.Доржханд есдүгээр сарын 24-нд Оюу Толгойд цахилгаан нийлүүлэх хувийн хэвшлийн шийдлийг сонгох нээлттэй дуудлага худалдаа зохион байгуулахаар төлөвлөж байгааг мэдээлсэн байна. Эрчим хүчний яаманд нийт 10 компанийн санал ирсэн гэжээ.
Оюу Толгой нь Монголын эдийн засагт чухал байр суурь эзэлдэг зэс, алтны томоохон уурхай бөгөөд далд уурхайн үйлдвэрлэл өргөжихийн хэрээр цахилгаан эрчим хүчний найдвартай хангамжийн хэрэгцээ нэмэгдэж байна. Далд уурхайн ажиллагаанд өргөх төхөөрөмж, агааржуулалт, ус зайлуулах систем, хүдэр тээвэрлэлт, баяжуулах үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж болон удирдлагын системүүд тогтвортой цахилгаан хангамж шаарддаг.
Mongolia Daily-ийн мэдээлэлд Оюу Толгойн далд уурхайн үйл ажиллагаа газрын гадаргаас ойролцоогоор 2,000 метрийн гүнд үргэлжилдэг тул цахилгаан хангамжийн найдвартай байдал онцгой чухал гэж дурдсан байна. Мөн уурхайн цахилгаан хэрэглээ тасралтгүй байх шаардлагатайг холбогдох албан тушаалтан онцолжээ.
Оюу Толгой уурхайн цахилгаан хангамжийн өнөөгийн нөхцөл нь Монголын эрчим хүчний систем болон гадаад эх үүсвэртэй холбоотой. Уурхайн цахилгаан хэрэглээ нэмэгдэхийн хэрээр эрчим хүчний эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх, нийлүүлэлтийн найдвартай байдлыг сайжруулах, урт хугацааны гэрээгээр тогтвортой цахилгаан авах асуудал чухал болж байна.
Цахилгаан хангамжийн шинэ шийдлийг сонгохдоо зөвхөн үйлдвэрлэх хүчин чадлыг бус, эрчим хүчний найдвартай байдал, тариф, дамжуулах сүлжээ, түлшний хангамж, байгаль орчны нөлөөлөл, барилгын хугацаа, санхүүжилтийн бүтэц зэрэг олон хүчин зүйлийг тооцох шаардлагатай. Уул уурхайн томоохон хэрэглэгчид их хэмжээний цахилгаан эрчим хүчийг тогтвортой авах шаардлагатай байдаг тул эх үүсвэрийн хүчин чадал хангалттай байх нь дангаараа хангалтгүй. Цахилгаан тасалдах эрсдэл, нөөц эх үүсвэр, засвар үйлчилгээний төлөвлөгөө, дамжуулах шугамын найдвартай байдал мөн чухал.
Монголын эрчим хүчний салбарт нүүрсээр ажилладаг дулааны цахилгаан станцууд гол байр суурь эзэлдэг. Үүний зэрэгцээ сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүд, нар болон салхины эх үүсвэр, эрчим хүч хадгалах батарейн технологи зэрэг шийдлүүдийг хөгжүүлэх асуудал яригдаж байна. Оюу Толгойн цахилгаан хангамжийн шинэ эх үүсвэрийг сонгохдоо эдгээр технологийн боломж, хөрөнгө оруулалтын хэмжээ, үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдлыг харьцуулах шаардлагатай.
Mongolia Daily-ийн мэдээлэлд сэргээгдэх эрчим хүчний төслүүдийг харьцангуй хурдан хэрэгжүүлэх, зардлын хувьд өрсөлдөх боломжтой гэж үзэж буй байр суурийг дурдсан байна. Мөн Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хувийн хэвшлийн оролцогчдод зориулсан санхүүжилтэд 2 тэрбум ам.доллар хүртэлх боломжийг авч үзэж болох талаар мэдээлжээ. Гэхдээ энэ нь санхүүжилт батлагдсан гэсэн үг биш бөгөөд бодит нөхцөл нь төслийн бүтэц, хөрөнгө оруулалтын шийдвэр, санхүүгийн байгууллагуудын үнэлгээнээс хамаарна.
Эрчим хүчний эх үүсвэрийг сонгох асуудал нь Оюу Толгойн үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдлаас гадна Монголын эрчим хүчний системийн урт хугацааны хөгжилтэй холбоотой. Томоохон уурхайн хэрэглээнд зориулсан шинэ эх үүсвэр бий болсноор дамжуулах шугам, дэд станц, нөөц хүчин чадал болон эрчим хүчний удирдлагын системийг хөгжүүлэх шаардлага үүсэж болно.
Сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрийг ашиглах тохиолдолд үйлдвэрлэлийн хэлбэлзлийг зохицуулах систем шаардлагатай. Нар, салхины үйлдвэрлэл нь цаг агаарын нөхцөлөөс хамаардаг тул батарейн хуримтлуур, нөөц эх үүсвэр, цахилгаан сүлжээний уян хатан ажиллагаа зэрэг технологиудын үүрэг нэмэгддэг. Харин дулааны цахилгаан станцын хувьд түлшний хангамж, усны хэрэглээ, ялгарлын зохицуулалт, хөрөнгө оруулалтын хэмжээ зэрэг асуудлыг тооцно.
Оюу Толгойн цахилгаан хангамжийн шинэ шийдлийг 2030 он гэхэд хэрэгжүүлэх боломжийн талаар мэдээлсэн байна. Гэхдээ энэ хугацаанд хүрэх эсэх нь сонгон шалгаруулалтын үр дүн, санхүүжилт, зөвшөөрөл, барилгын явц болон цахилгаан дамжуулах дэд бүтцийн бэлэн байдлаас хамаарна.
Монгол Улсын хувьд уул уурхайн томоохон төслүүдийн цахилгаан хангамжийг дотоодын эх үүсвэрээр хангах нь эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулах, үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдлыг сайжруулах боломжтой. Гэхдээ шинэ эх үүсвэрийн өртөг, байгаль орчны нөлөөлөл, санхүүгийн эрсдэл болон нийт эрчим хүчний системд үзүүлэх ачааллыг нарийвчлан тооцох шаардлагатай.
Есдүгээр сарын 23–24-ний өдрүүдэд Оюу Толгойн цахилгаан хангамжийн урт хугацааны шийдэл Монголын эрчим хүч, уул уурхайн салбарын чухал асуудлын нэг хэвээр байна. Хувийн хэвшлийн оролцоо, олон улсын санхүүжилт, сэргээгдэх эрчим хүчний боломж болон найдвартай ажиллагааны шаардлага нь цаашдын шийдвэрийн гол бүрэлдэхүүн хэсэг болох төлөвтэй байна.
