Австралийн Холбооны Улсын парламентын Төлөөлөгчдийн танхимын дарга Милтон Дик Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтын урилгаар есдүгээр сарын 22-23-ны өдрүүдэд Монгол Улсад албан ёсны айлчлал хийж байна. Австралийн парламентын өндөр түвшний албан тушаалтны энэхүү айлчлал нь хоёр улсын парламент хоорондын хамтын ажиллагаа болон Монгол, Австралийн харилцааг цаашид хөгжүүлэх асуудлыг хэлэлцэх зорилготой юм. Монгол Улсын Их Хурлын Нээлттэй парламентын газраас мэдээлснээр айлчлалын хүрээнд С.Бямбацогт, Милтон Дик нар албан ёсны хэлэлцээ хийж, хоёр орны парламент хоорондын харилцаа, хамтын ажиллагааны асуудлаар санал солилцоно.
Милтон Дик нь Австралийн парламентын Төлөөлөгчдийн танхимын даргын албыг хашдаг бөгөөд Австралийн хууль тогтоох байгууллагын өндөр түвшний төлөөлөгч юм. Түүний Монгол Улсад хийж буй айлчлал нь Австралийн парламентын Төлөөлөгчдийн танхимын даргын түвшинд Монголд хэрэгжүүлж буй гурав дахь айлчлал болж байна. Монгол Улс, Австрали Улс 1972 онд дипломат харилцаа тогтоосон бөгөөд хоёр улс өнөөдөр өргөн хүрээний түншлэлийн харилцааг хөгжүүлж байна.
Айлчлалын үеэр хоёр улсын парламентын харилцааг өргөжүүлэхээс гадна Монгол, Австралийн хоорондын хамтын ажиллагааны өнөөгийн түвшин болон цаашдын боломжуудыг хэлэлцэхээр төлөвлөжээ. Түүнчлэн Милтон Дик Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учралтай уулзаж, хоёр орны хамтын ажиллагааны асуудлаар санал солилцоно. Энэ нь айлчлалыг зөвхөн парламент хоорондын харилцааны хүрээнд бус, хоёр улсын өргөн хүрээний хамтын ажиллагааны асуудлыг хөндөх дипломат уулзалт болохыг харуулж байна.
Монгол, Австралийн харилцаанд уул уурхай, боловсрол, хөрөнгө оруулалт, мэргэжилтэн бэлтгэх зэрэг салбарууд онцгой байр суурь эзэлдэг. Австрали Улс нь уул уурхайн салбарын өндөр хөгжсөн туршлагатай орон бөгөөд геологи, хайгуул, олборлолт, боловсруулах технологи, уурхайн менежмент, хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагаа зэрэг чиглэлээр олон улсын хэмжээнд томоохон туршлага хуримтлуулсан. Монгол Улсын эдийн засаг уул уурхайн салбараас өндөр хамааралтай хэвээр байгаа нөхцөлд Австралийн технологи, мэргэжлийн туршлага болон хүний нөөцийн чадавхтай хамтын ажиллагаа нь салбарын хөгжлийн нэг чиглэл болж ирсэн.
Сүүлийн жилүүдэд Монголын уул уурхайн салбарт ашигт малтмалын нөөцийг зөвхөн олборлон экспортлох бус, нэмүү өртөг шингээсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, боловсруулах технологийг нутагшуулах, байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг бууруулах асуудал улам бүр чухал болж байна. Энэ хүрээнд Австралийн уул уурхайн салбарын туршлага Монголын хувьд сонирхол татахуйц хамтын ажиллагааны чиглэл байж болох юм. Гэхдээ өнөөгийн айлчлалын хүрээнд тодорхой уул уурхайн төсөл, хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулах талаар Монголын парламентын албан мэдээнд мэдээлээгүй байна. Тиймээс айлчлалыг тодорхой нэг төслийн тохиролцоотой холбон дүгнэхээс илүүтэй хоёр улсын харилцааны институцийн түвшний хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх үйл явдал гэж үзэх үндэслэлтэй.
Айлчлал Улаанбаатар хотод болж байгаа энэ үед Монгол Улсын Их Хурал 2026 оны намрын ээлжит чуулганаа үргэлжлүүлж байна. Есдүгээр сарын 22-нд УИХ-ын Төсвийн зарлагын хяналтын дэд хороо, Өргөдлийн байнгын хороо, Хууль зүйн байнгын хороо хуралдахаар товлогдсон бөгөөд 14:00 цагт чуулганы нэгдсэн хуралдаан хийхээр төлөвлөсөн байна.
Мөн УИХ-ын намрын чуулганы хүрээнд уул уурхайн олборлолт эрхэлдэг төрийн өмчит компаниудын санхүүгийн үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллийг сонсох асуудал Төсвийн байнгын хорооны хөтөлбөрт багтсан байна. Энэ нь Австралийн парламентын даргын айлчлалтай давхцаж буй Монголын парламентын дотоод хэлэлцүүлгийн нэг чухал сэдэв болж байна.
Сүхбаатарын талбай орчимд төрийн өндөр түвшний гадаадын зочны айлчлалтай холбоотойгоор төрийн ёслол, хамгаалалтын зохион байгуулалт нэмэгдэх боломжтой. Гэхдээ есдүгээр сарын 22-ны байдлаар Сүхбаатарын талбай дээрх тодорхой үйл ажиллагаа бүхэлдээ Милтон Дикийн айлчлалтай холбоотой гэсэн тусдаа албан мэдээлэл гараагүй байна. Харин айлчлалын гол албан уулзалтууд Монгол Улсын Их Хурал болон Засгийн газрын түвшинд зохион байгуулагдаж байгаа нь баталгаатай байна.
Австралийн парламентын даргын Монгол Улсад хийж буй энэхүү айлчлал нь хоёр улсын дипломат харилцаа тогтоосноос хойш хөгжүүлж ирсэн түншлэлийн харилцааг парламентын түвшинд үргэлжлүүлэн бэхжүүлэхэд чиглэж байна. Айлчлалын хүрээнд Монголын талын парламентын хамтын ажиллагаа, хоёр улсын харилцааны хөгжлийн асуудлаас гадна эдийн засаг, уул уурхай, боловсрол болон бусад салбарын хамтын ажиллагааны боломжууд хөндөгдөх нөхцөл бүрдэж байна.
Милтон Дикийн айлчлал есдүгээр сарын 23-нд үргэлжилж дуусах бөгөөд уулзалтуудын дараа хоёр талын хэлэлцсэн асуудал, цаашдын хамтын ажиллагааны чиглэлийн талаар илүү тодорхой мэдээлэл гарах хүлээлттэй байна. Монгол Улсын хувьд Австрали нь уул уурхайн салбарын туршлага, боловсрол, хөрөнгө оруулалт болон мэргэжлийн боловсон хүчний чиглэлээр хамтын ажиллагааны боломжтой түнш орнуудын нэг хэвээр байгаа бөгөөд энэхүү айлчлал нь парламент хоорондын харилцааг ашиглан эдгээр салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх асуудлыг хэлэлцэх боломжийг бүрдүүлж байна.
