Арилжааны идэвх хамгийн өндөр болсон COMEX-ийн арванхоёрдугаар сарын зэсийн фьючерс мягмар гарагийн Нью-Йоркийн арилжааны үеэр 1.3 хувиар буурч, фунт нь 6.6020 ам.доллар буюу тонн нь ойролцоогоор 14,555 ам.долларт хүрэв. Өдрийн эхэнд үнэ 6.7420 ам.доллар хүртэл өссөн ч буцаад буурсан байна. Харин есдүгээр сарын фьючерс өнгөрсөн лхагва гарагт фунт нь 6.7775 ам.долларт хүрч, түүхэн дээд амжилт тогтоосон юм.
Лондоны металлын бирж дээрх гурван сарын хугацаатай зэсийн үнэ өнгөрсөн долоо хоногт тонн нь 14,525 ам.долларт хүрч, өмнөх түүхэн дээд үзүүлэлт болох 14,527.50 ам.долларт ердөө 2.50 ам.долларын зайтай очсон. LME-ийн агуулах дахь зэсийн нөөц сүүлийн дөрвөн арилжааны өдөр дараалан буурч, 234,275 тоннд хүрээд байна.
АНУ ирэх 2027 оны нэгдүгээр сараас боловсруулсан зэсийн импортод 15 хувийн татвар ногдуулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд энэ нь 2028 онд 30 хувьд хүрэх юм. Үүнээс өмнө худалдаачид АНУ руу зэс их хэмжээгээр татан төвлөрүүлж байгаа нь дэлхийн бусад зах зээл дэх агуулахын нөөцийг бууруулах гол хүчин зүйл болж байна. Наймдугаар сарын 31-ний байдлаар COMEX-ийн зэсийн нөөц ойролцоогоор 688,000 тонн болсон нь LME-ийн нөөцөөс бараг гурав дахин их байна.
CRU байгууллага 2026 онд дэлхийн зэсийн зах зээлд 639,000 тонн илүүдэл үүснэ гэж өмнө нь тооцоолж байсан ч одоо зах зээлийг хамгийн сайндаа тэнцвэртэй байна гэж үзэж байна. Хэрэв АНУ руу чиглэсэн зэсийн импорт одоогийн хурдаараа үргэлжилбэл бодит байдал дээр дэлхийн зах зээл алдагдалтай нөхцөлд орж болзошгүйг тус байгууллагын зэсийн ахлах шинжээч Роберт Эдвардс онцолжээ.
Энэ нөхцөлд дэлхийн хамгийн том зэс үйлдвэрлэгч Чилийн үйлдвэрлэлийн үзүүлэлт анхаарал татаж байна. Тус улс долдугаар сард 403,424 тонн зэс үйлдвэрлэсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 9.4 хувиар, зургаадугаар сараас 9.8 хувиар буурсан байна. Энэ нь Чилийн хувьд 2011 оноос хойших долдугаар сарын хамгийн бага үйлдвэрлэлийн хэмжээ болжээ. Үйлдвэрлэлийн бууралтад тус улсын хойд хэсэгт болсон цаг агаарын хүнд нөхцөл байдал болон томоохон уурхайнуудын засвар үйлчилгээ нөлөөлсөн байна.
Зэсийн үйлдвэрлэлийн уналт Чилийн эдийн засгийн нийт үзүүлэлтэд мөн нөлөөлжээ. Долдугаар сарын эдийн засгийн идэвхжилийг хэмждэг Imacec индекс өмнөх оны мөн үеэс 1.5 хувиар буурсан бол зах зээл 0.4 хувийн өсөлт хүлээж байв. Уул уурхайн салбарын үйлдвэрлэл 9.3 хувиар буурч, сарын үзүүлэлтээр эдийн засгийн идэвхжил 1.7 хувиар агшсан нь 2022 оноос хойших хамгийн огцом бууралт болсон байна. Чилийн Төв банк цаг агаарын нөхцөл байдал үйлдвэрлэлийн байгууламжуудын хэвийн ажиллагааг тасалдуулсан нь эдгээр үзүүлэлтэд нөлөөлсөн гэж тайлбарлажээ.
Чилид болсон хүчтэй шуургануудын улмаас Antofagasta компанийн Los Pelambres болон Lundin Mining-ийн Caserones уурхайнуудын үйл ажиллагаа доголдсон байна. Үүний дараа Antofagasta наймдугаар сарын 13-нд 2026 оны зэсийн үйлдвэрлэлийн төлөвөө өмнө нь 650,000-700,000 тонн гэж тооцож байснаас 625,000-655,000 тонн болгон бууруулсан. Харин Lundin Mining наймдугаар сарын 19-нд Caserones уурхайн үйлдвэрлэлийн төлөвийг 130,000-140,000 тонноос 120,000-130,000 тонн болгон танасан байна.
Зэсийн үнэ мягмар гарагт буурсан ч зэс үйлдвэрлэгч компаниудын хувьцааны сүүлийн нэг сарын үзүүлэлт харьцангуй хүчтэй байлаа. Freeport-McMoRan-ийн хувьцаа мягмар гарагт 2.6 хувиар буурч 73.76 ам.доллар болсон ч сүүлийн нэг сард 17.8 хувиар өссөн нь томоохон үйлдвэрлэгчдээс хамгийн өндөр үзүүлэлт болжээ. Үүний араас First Quantum 15.6 хувь, Ivanhoe Mines 15.3 хувийн өсөлттэй байна. Southern Copper 13.3 хувь, Teck Resources 11.4 хувь, Glencore 10.7 хувь, BHP 10.5 хувиар тус тус өсжээ.
Харин Чилийн үйлдвэрлэлийн төлөвөө бууруулсан Antofagasta болон Lundin Mining-ийн хувьцааны өсөлт харьцангуй бага байна. Antofagasta сүүлийн нэг сард 4.9 хувиар өссөн ч мягмар гарагт 5.1 хувиар буурсан бол Lundin Mining сүүлийн нэг сард ердөө 2.9 хувийн өсөлттэй байж, Торонтогийн бирж дээр 3.8 хувиар унажээ.
Үүний зэрэгцээ Teck Resources-ийн хувьд компанийн нэгдэлтэй холбоотой өөр нэг томоохон үйл явдал анхаарал татаж байна. Anglo American компани Канадын тус компанитай хийх 53 тэрбум ам.долларын нэгдлийг Хятадын зөвшөөрөл хүлээгдэж байгаа ч ирэх сараас эхлэн дуусгахаар зорьж байна. Glencore-ийн Collahuasi зэсийн уурхайн 44 хувийн эзэмшил нь нэгдсэн компанийн хувьд жилд 1.4 тэрбум ам.долларын нэмэлт ашиг бий болгох боломжийг нээх гол хүчин зүйл болж байгаа юм.
Мөн Sibanye-Stillwater компани мягмар гарагт хагас жилийн үр дүнгээ танилцуулах үеэр Австралийн Тасмани муж дахь Mt Lyell зэс-алтны уурхайд 340 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийхээр төлөвлөж байгаагаа баталгаажуулжээ. Тус уурхайгаас анхны олборлолтыг 2029 онд эхлүүлэхээр төлөвлөж байгаа бөгөөд жилд 26,000 тонн зэс үйлдвэрлэх, уурхайн ашиглалтын хугацааг 23 жил байхаар тооцоолж байна.
COMEX-ийн хамгийн идэвхтэй зэсийн фьючерсийн үнэ 2026 он гарснаас хойш ойролцоогоор 15 хувиар өссөн бөгөөд өнгөрсөн нэг жилийн хугацаанд 44 хувийн өсөлт үзүүлээд байна.
