Зэсийн үнэ 2026 онд түүхэн дээд түвшинд хүрч, он гарсаар 15%-иар өссөн байна. Лондонгийн металлын бирж (LME) дээр нэг тонн зэсийн үнэ $14,300-аас давжээ.
Энэхүү өсөлтийн цаана урт хугацааны хүчтэй суурь эрэлт бий. Зэс нь цахилгаан эрчим хүчний сүлжээ, цахилгаан автомашин, сэргээгдэх эрчим хүч, хиймэл оюун ухааны өсөн нэмэгдэж буй дата төвүүд зэрэг олон салбарт зайлшгүй шаардлагатай түүхий эд юм.
Дэлхийд зэсийн хэрэгцээ улам нэмэгдэх төлөвтэй байна. S&P Global-ийн шинжээчдийн тооцоолсноор дэлхийн зэсийн эрэлт 2025 онд 28 сая тонн байсан бол 2040 он гэхэд 42 сая тонн болж, 50%-иар өсөх төлөвтэй.
Харин нийлүүлэлтийн талд нөхцөл байдал улам хүндэрч байна. Уул уурхайн салбарын олборлолтын хязгаарлалт болон өсөн нэмэгдэж буй эрэлтийн улмаас 2040 он гэхэд 10 сая тонн зэсийн нийлүүлэлтийн хомсдол үүсэж болзошгүй гэж тус судалгаанд тооцжээ.
Эрэлт, нийлүүлэлтийн энэхүү зөрүү нь зэсийг хөрөнгө оруулалтын сонирхолтой актив болгож байна.
Haven Financial Advisors-ийн үүсгэн байгуулагч, санхүүгийн төлөвлөгч Жон Лапп хөрөнгө оруулагчид нийт багцынхаа 1–3%-ийг зэсэнд чиглэсэн хөрөнгө оруулалтад хуваарилж болох бөгөөд өндөр эрсдэл хүлээх чадвартай хөрөнгө оруулагчдын хувьд дээд хязгаарыг 5% байлгахыг зөвлөжээ.
Зэсэнд хөрөнгө оруулах хамгийн шууд арга нь физик зэс худалдан авах явдал. Гэхдээ алт, мөнгөтэй харьцуулахад зэсийн үнэ цэнэ-жингийн харьцаа бага тул их хэмжээний зэс хадгалах, даатгуулахад өндөр зардал гардаг.
Мөн физик зэсийн жижиглэнгийн зах зээл харьцангуй хөгжөөгүй учраас худалдан авагч, худалдагчийн хоорондох үнийн зөрүү өндөр байж болзошгүй.
Илүү шууд бус хувилбар нь United States Copper Index Fund (CPER) зэрэг зэсийн фьючерст хөрөнгө оруулдаг ETF-ээр дамжуулан зах зээлд оролцох явдал юм.
Тус ETF нь зэсийн үнийг дагаж, харьцангуй өндөр хөрвөх чадвартай бөгөөд ойролцоогоор $750 саяын хөрөнгөтэй. Он гарснаас хойш 14%-иар өссөн байна.
Гэхдээ фьючерсийн гэрээнүүд хугацаа дуусдаг тул CPER зэрэг сангууд байр сууриа тогтмол “roll” хийх буюу дараагийн хугацааны гэрээг худалдан авах шаардлагатай. Энэ явцад тодорхой зардал үүсэж, ETF-ийн өгөөж нь зэсийн спот үнийн өөрчлөлтөөс зөрөх боломжтой.
Зэсийн үнийн өсөлтөөс ашиг хүртэх өөр нэг арга бол зэс олборлогч компаниудад хөрөнгө оруулах.
Зэсийн үнэ өсөх үед уурхайн компаниудын ашиг илүү хурдан өсөх боломжтой. Учир нь бүтээгдэхүүний борлуулалтын үнэ нэмэгдэхийн зэрэгцээ зарим үйл ажиллагааны зардал харьцангуй удаан өсдөг.
Лапп зэсийн салбарт томоохон хэмжээний олборлолт явуулдаг Freeport-McMoRan компанид анхаарахыг зөвлөсөн байна. Гэхдээ тус компани Индонез, АНУ, Перу, Чили, Испани зэрэг оронд үйл ажиллагаа явуулдаг тул үйл ажиллагааны болон геополитикийн эрсдэл дагуулдаг.
Мөн Southern Copper нь томоохон үйлдвэрлэгч боловч улс орны зохицуулалт болон хяналтын хувьцаа эзэмшигчтэй холбоотой эрсдэлтэй.
Barclays-ийн стратегичид Antofagasta, First Quantum Minerals, Anglo American компаниудыг хиймэл оюун ухааны өсөлтөөс ирэх хоёр жилийн хугацаанд ашиг хүртэх боломж өндөртэй зэс олборлогчдоор нэрлэжээ.
Мөн санхүүгийн хувьд хүчирхэг, олон төрлийн активтай томоохон үйлдвэрлэгчдийг жижиг компаниудаас илүүд үзэх хандлага ажиглагдаж байна.
Solactive Global Copper Miners Index-т багтдаг олон улсын зэс олборлолт, хайгуул, боловсруулалтын компаниудын нийлбэр үзүүлэлт он гарснаас хойш ойролцоогоор 35%-иар өссөн байна.
Судалгаанд анхаарах компаниудаар:
- BHP Group
- Rio Tinto
- Teck Resources
- Freeport-McMoRan
- Southern Copper
зэргийг онцолжээ.
Зэсийн эрэлтийн шинэ эх үүсвэрийн нэг нь хиймэл оюун ухааны дата төвүүд болж байна.
Зэс нь цахилгаан дамжуулах өндөр чадвартай тул дата төвүүдийн өргөтгөл болон цахилгаан эрчим хүчний сүлжээг шинэчлэхэд чухал материал юм.
Иймээс зөвхөн зэс олборлогчдод бус, уул уурхайн тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгчид, цахилгаан сүлжээний тоног төхөөрөмж нийлүүлэгчид, эрчим хүчний компаниуд болон сэргээгдэх эрчим хүчний үйлдвэрлэгчдэд хөрөнгө оруулах боломжтой.
Энэ хүрээнд Eaton, Vertiv Holdings, Quanta Services зэрэг компаниудыг жишээ болгон дурджээ.
“Нэг хувьцааг биш, зэсийн өсөлтийн түүхийг худалдаж ав.”
Уул уурхайн салбарт нэг компанид төвлөрөх нь өндөр эрсдэлтэй.
Уурхай усанд автах, засгийн газар дүрэм журмаа өөрчлөх, шинэ төслийн зардал төлөвлөснөөс давж өсөх, ажилчдын ажил хаялт, валютын ханшийн өөрчлөлт, улс төрийн оролцоо болон удирдлагын алдаа зэрэг нь зэсийн үнэ өссөн ч тухайн компанийн хувьцааны үнэд сөргөөр нөлөөлж болно.
Тиймээс олон санхүүгийн зөвлөх төрөлжүүлсэн зэсийн болон уул уурхайн ETF-ийг илүү тохиромжтой сонголт гэж үзэж байна.
Тухайлбал, Global X Copper Miners ETF (COPX) нь ойролцоогоор 40 зэс олборлогч компанид хөрөнгө оруулдаг бөгөөд жилийн зардлын харьцаа нь 0.65%, нийт хөрөнгө нь $8.7 тэрбум байна.
Харин iShares Copper and Metals Mining ETF (ICOP) нь ижил төстэй олон улсын хөрөнгө оруулалтын боломжийг 0.47%-ийн зардлын харьцаатайгаар санал болгодог боловч COPX-ээс жижиг, хөрвөх чадвар багатай.
Зэсийн ETF болон фьючерсээр дамжуулан хөрөнгө оруулах тохиолдолд зэсийн нөөц, Хятадын эрэлт, мөнгөний бодлого зэрэг үзүүлэлтүүдийг илүү ойрхон хянах шаардлагатай. Ийм хөрөнгө оруулалт нь ойролцоогоор 6–18 сарын хугацаанд тохиромжтой байж болно.
Харин зэс олборлогч компани болон уул уурхайн ETF-ийг 12–36 сар, цахилгаан тоног төхөөрөмж, эрчим хүчний сүлжээ, дэд бүтцийн компаниудыг 3–5 жил барих хугацаатай хөрөнгө оруулалт гэж үзэж болох юм.
Хиймэл оюун ухааны дата төвүүд, цахилгаан автомашин, сэргээгдэх эрчим хүч болон цахилгаан сүлжээний шинэчлэл зэсийн урт хугацааны эрэлтийг эрчимжүүлж байна.
Харин шинэ уурхай байгуулахад олон жил шаардагдаж, нийлүүлэлт хязгаарлагдмал хэвээр байгаа нь зэсийн зах зээлд урт хугацааны нийлүүлэлтийн хомсдол үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Энэ нь зэс олборлогчид төдийгүй цахилгаан сүлжээ, дэд бүтэц, уул уурхайн тоног төхөөрөмжийн компаниудад хөрөнгө оруулалтын шинэ боломж бий болгож байна.
