AT150 загварын уг машин 2026 оны долдугаар сарын 30-нд Өвөр Монголын Хоролин-Гол хот дахь Үндэсний эрчим хүчний хөрөнгө оруулалтын корпорац буюу SPIC-ийн Өмнөд ил нүүрсний уурхайд ашиглалтад орсон байна.
Энэхүү тээврийн хэрэгсэл нь 136 тонн нэрлэсэн даацтай бөгөөд цэвэр цахилгаан хөтлөгч, хоёр чиглэлд явах архитектур болон жолоочгүй ажиллагааг нэг дор хослуулсан гэдгээрээ онцлог юм. Уг машин нь ил уурхайн нүүрс болон хөрс, чулуулгийн тээвэрлэлтийн зориулалтаар ашиглагдаж байгаа бөгөөд Хятадын том оврын уурхайн тээврийн хэрэгслийг цахилгаанжуулах, автоматжуулах чиглэлийн шинэ жишээ болж байна.
AT150-ийн нэг гол онцлог нь уламжлалт уурхайн автосамосвалын адил нэг талдаа тогтсон урд, хойд хэсгийн зохион байгуулалтаас татгалзаж, хоёр чиглэлд шууд хөдөлгөөн хийх боломжийг бүрдүүлсэн явдал юм. Ингэснээр нарийн, эргэлтийн радиус хязгаарлагдмал уурхайн замд машин бүрэн эргэх шаардлагагүйгээр урагш болон хойш чиглэлээ өөрчлөн ажиллах боломжтой. Тус машин нь бүх дугуйн жолоодлогын систем болон хоёр чиглэлд хөдөлгөөн хийх зориулалтын архитектур ашигладаг байна.
Жолоочгүй ажиллагааны хувьд AT150 нь Хятадад анх удаа ашиглагдаж буй хоёр чиглэлт жолоочгүй шийдвэр гаргах системийн нэгийг нэвтрүүлсэн гэж мэдээлжээ. Систем нь автомат ачих, бие даан хөдөлгөөн хийх, нарийвчлалтай буулгах, саад тойрох болон автоматаар зогсох зэрэг үйлдлийг нэгтгэн, тээвэрлэлтийн үйл явцыг бүхэлд нь автоматжуулах боломжийг бүрдүүлсэн байна.
Энэ технологийн шийдэл нь зөвхөн хөдөлмөрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэхээс гадна уурхайн аюулгүй ажиллагаанд ч ач холбогдолтой. Уурхайн тээвэр нь олборлолтын хамгийн өндөр эрсдэлтэй үйл ажиллагааны нэг бөгөөд том оврын тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөн, жолоочийн харагдах орчин, хүний алдаа зэрэг хүчин зүйл ослын эрсдэлд нөлөөлдөг. Жолоочгүй системээр дамжуулан тээвэрлэлтийн маршрутыг стандартчилах, хурд болон хөдөлгөөнийг хянах, саад илрүүлэх боломж бүрдэх юм.
Цахилгаан хөдөлгүүрийн хувьд AT150 нь уламжлалт дизель хөдөлгүүрээс татгалзаж, уурхайн тээвэрлэлтийг бүрэн цахилгаан системд шилжүүлсэн байна. Уурхайн талбайд хийсэн бодит тооцооллоор уг машины нэгж бүтээгдэхүүнд ногдох эрчим хүчний зардал нь ижил даацын уламжлалт дизель автосамосвалаас 65 хувиар бага гарсан байна. Энэ үзүүлэлт нь цахилгаан уурхайн тээврийн эдийн засгийн үр ашгийг харуулах гол үзүүлэлт болж байна.
Тээврийн хэрэгсэл нь өндөр эрчимтэй уурхайн үйлдвэрлэлийн нөхцөлд ажиллахын тулд цэнэглэх болон батарей солих боломжийг хослуулсан шийдэлтэй. Нэг удаагийн бүрэн цэнэгээр тасралтгүй ажиллах хугацаа нь зургаан цагаас багагүй гэж мэдээлсэн бөгөөд тоног төхөөрөмжийн нийт бэлэн байдлын түвшин 85 хувиас давсан байна. Үүнийг уурхайн өндөр ачаалалтай үйлдвэрлэлийн горимд ажиллахад хангалттай үзүүлэлт гэж Өмнөд ил уурхайн удирдлага тайлбарлажээ.
Өвөр Монголын уур амьсгалын нөхцөл нь цахилгаан уурхайн тээврийн хэрэгслийн хувьд тусгай сорилт болдог. Тухайн бүс нутагт өвлийн улиралд температур эрс буурах боломжтой бөгөөд уурхайн машин механизм өдөр, шөнийн турш тасралтгүй ажиллах шаардлагатай байдаг. AT150-ийн батарейн системийг хойд нутгийн өндөр хүйтэн нөхцөлд ажиллуулахад тохируулсан бөгөөд мэдээллээр -30-аас 50 хэмийн температурын нөхцөлд ажиллах боломжтой байхаар боловсруулжээ.
Ийм төрлийн тээврийн хэрэгслийг нэвтрүүлснээр уурхайн дизель түлшний хэрэглээг бууруулахын зэрэгцээ нүүрстөрөгчийн давхар исэл, азотын исэл зэрэг шаталтын гаралтай ялгарлыг бууруулах боломжтой. Ялангуяа том оврын автосамосвалууд олборлолтын талбайд их хэмжээний дизель түлш хэрэглэдэг учраас тээврийн хэсгийг цахилгаанжуулах нь уурхайн нүүрстөрөгчийн ялгарлыг бууруулах чухал чиглэл болж байна.
AT150-ийн хөгжил нь Хятадын уул уурхайн салбарын цахилгаанжуулалт дан ганц жижиг болон дунд оврын тээврийн хэрэгслээр хязгаарлагдахгүй болсныг харуулж байна. Сүүлийн жилүүдэд тус улсын үйлдвэрлэгчид 100 тонноос дээш даацын цахилгаан, устөрөгчийн болон автомат жолоодлоготой уурхайн тээврийн хэрэгслийн хөгжүүлэлтийг эрчимжүүлж байгаа юм. Уул уурхайн технологийн талаар хийсэн судалгаанд мөн AT150-ийг 136 тонн даацын цэвэр цахилгаан, жолоочгүй, хоёр чиглэлд ажиллах уурхайн автосамосвалын жишээ болгон дурдсан байна.
AT150-ийн технологийн суурь нь өмнөх жилүүдэд боловсруулагдсан уурхайн автоматжуулалтын шийдлүүдтэй холбоотой. International Mining-ийн 2024 оны мэдээлэлд Хятадын Inner Mongolia North Hauler буюу North Hauler компани 136 тонн буюу 150 тоннын ангиллын жолоочгүй уурхайн машиныг хөгжүүлж байгааг мэдээлж байсан бөгөөд уг загвар нь дөрвөн дугуйн жолоодлого, V2V харилцаа холбоо болон цахилгаан хөтлөгч зэрэг технологийг ашиглахаар төлөвлөгдөж байжээ.
Ингэснээр 2026 оны долдугаар сард Өмнөд ил уурхайд AT150-ийг бодит үйлдвэрлэлд нэвтрүүлсэн нь өмнөх хөгжүүлэлтийн ажлуудыг бодит хэрэглээнд шилжүүлсэн чухал алхам болж байна. Энэ нь Хятадын том оврын уурхайн тээврийн салбар цахилгаанжуулалт, автомат жолоодлого болон ухаалаг уурхайн технологийг нэг системд нэгтгэх чиглэлд шилжиж байгааг харуулж байна.
Цаашид ийм төрлийн тээврийн хэрэгслийн хэрэглээ өргөжвөл ил уурхайн тээврийн зардал, түлшний хэрэглээ, хөдөлмөрийн зохион байгуулалт болон аюулгүй ажиллагаанд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт авчрах боломжтой. Гэхдээ цахилгаан уурхайн автосамосвалыг өргөн хэмжээнд нэвтрүүлэхэд өндөр хүчин чадлын цэнэглэх болон батарей солих дэд бүтэц, цахилгаан эрчим хүчний найдвартай хангамж, батарейн ашиглалтын хугацаа, хүнд нөхцөл дэх ажиллагааны тогтвортой байдал зэрэг асуудал чухал хэвээр байна.
AT150-ийн ашиглалтад орсон явдал нь эдгээр технологийн шийдлийг зөвхөн туршилтын шатанд бус, бодит нүүрсний уурхайн үйлдвэрлэлийн нөхцөлд хэрэгжүүлэх боломжтой болж байгааг харуулсан нэг жишээ юм. Хятадын уул уурхайн салбарын хувьд дараагийн үе шат нь ийм төрлийн цахилгаан, жолоочгүй тээврийн хэрэгслийг нэг машинаар хязгаарлахгүйгээр уурхайн тээврийн бүхэл бүтэн системтэй холбон ажиллуулахад чиглэх төлөвтэй байна.
