Тэдгээрийн нэг нь олон нийтэд төдийлөн танигдаагүй ч хиймэл оюун ухаан (AI), дата төв, өндөр хурдны холбооны төхөөрөмжийн хөгжилд зайлшгүй шаардлагатай индий (Indium) юм.
Сүүлийн өдрүүдэд Хятад улс индийн экспортод тавих хяналтаа эрчимжүүлж эхэлсэн нь дэлхийн технологийн компаниуд болон аж үйлдвэрийн салбарт шинэ эрсдэлийг бий болгож байна. Reuters агентлагийн мэдээлснээр, индий металлыг албан ёсоор экспортын хоригт оруулаагүй ч Хятадын гаалийн байгууллагууд экспортын зөвшөөрөл, эцсийн хэрэглэгчийн мэдээллийг илүү нарийвчлан шалгаж эхэлжээ. Үүний улмаас Европ, Хойд Америкийн худалдан авагчдын захиалга удааширч, нийлүүлэлтийн тодорхойгүй байдал нэмэгдэж байна.
Индий нь цайр боловсруулах үйлдвэрийн дайвар бүтээгдэхүүн бөгөөд дэлхийн нийт үйлдвэрлэлийн бараг 70 хувийг Хятад улс дангаараа хангадаг. Энэхүү металл нь дэлгэц, нарны хавтан, гагнуурын материалд өргөн хэрэглэгддэг ч хамгийн үнэ цэнтэй хэрэглээ нь индийн фосфид (Indium Phosphide) үйлдвэрлэхэд оршдог. Энэ материал нь AI дата төвүүдэд ашиглагддаг өндөр хурдны фотоник чип үйлдвэрлэх үндсэн түүхий эд юм.
Өнөөдөр дэлхий даяар AI-ийн тооцоолох хүчин чадлын өрсөлдөөн ширүүсч байгаа үед дата төвүүд улам их мэдээлэл боловсруулах шаардлагатай болж байна. Уламжлалт зэс кабелиар мэдээлэл дамжуулах нь эрчим хүчний хэрэглээ болон хурдны хувьд хязгаарлагдмал болсон тул технологийн компаниуд гэрлийн долгионоор мэдээлэл дамжуулдаг фотоник шийдэл рүү шилжиж байна. Харин энэхүү технологийн гол түүхий эд нь индийн фосфид юм.
2025 оны хоёрдугаар сард Бээжин индийн фосфидыг экспортын хяналтын жагсаалтад оруулсан. Үүнээс хойш олон улсын үйлдвэрлэгчид лиценз авах хугацаа уртассан, нийлүүлэлт удааширсан зэрэг хүндрэлтэй тулгарчээ. Reuters-ийн мэдээлснээр, AI чип үйлдвэрлэгч томоохон компаниуд энэ асуудлыг Хятадын эрх баригчидтай дипломат түвшинд хүртэл хэлэлцэх болсон нь түүний стратегийн ач холбогдлыг илтгэж байна.
Хэдийгээр одоогоор индий металлын экспортыг бүрэн хориглоогүй боловч гаалийн нэмэлт шалгалт нь зах зээлд хүчтэй дохио өгч байна. Европын нэгэн худалдан авагч анх удаа бүтээгдэхүүний эцсийн хэрэглэгчийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөх шаардлагатай болсон бол Хойд Америкийн импортлогчид зөвшөөрөл авах хугацаа хэдэн цагаас хэдэн өдөр хүртэл сунжирсан талаар мэдээлжээ. Одоогоор экспорт бүрэн зогсоогүй ч зах зээлд тодорхойгүй байдал эрчимтэй өсөж байна.
Энэ нөхцөл байдал зөвхөн хагас дамжуулагч үйлдвэрлэгчдэд бус, автомашин, харилцаа холбоо, батлан хамгаалах болон өндөр нарийвчлалтай үйлдвэрлэлийн салбаруудад ч нөлөөлж эхэлжээ. AI дата төвүүдийн хөрөнгө оруулалт дэлхий даяар нэмэгдэж байгаа энэ үед түүхий эдийн нийлүүлэлт доголдвол шинэ төслүүдийн хэрэгжилт удаашрах эрсдэлтэй гэж шинжээчид үзэж байна.
Үүний зэрэгцээ АНУ болон Европын орнууд стратегийн ашигт малтмалын хамаарлаа бууруулах бодлогоо эрчимжүүлж байна. АНУ стратегийн нөөцөө нэмэгдүүлэх, дотоодын боловсруулалтыг дэмжих, шинэ нийлүүлэгч улс орнуудтай хамтран ажиллах алхмуудыг эрчимжүүлж байгаа нь нийлүүлэлтийн эрсдэлийг багасгах зорилготой юм.
Энэхүү өөрчлөлт уул уурхайн салбарт ч шинэ боломжийг бий болгож байна. Индий нь ихэвчлэн цайрын хүдэр боловсруулах явцад гардаг тул цайрын уурхайтай улс орнууд боловсруулах технологид хөрөнгө оруулбал стратегийн ашигт малтмалын зах зээлд шинэ байр суурь эзлэх боломжтой. Зөвхөн хүдэр олборлох бус, өндөр цэвэршилттэй металл үйлдвэрлэх чадвар улс орнуудын өрсөлдөх давуу талын нэг болж эхэлжээ.
Шинжээчдийн үзэж байгаагаар цаашид хиймэл оюун ухаан, дата төвүүд, өндөр хурдны холбооны технологийн эрэлт өсөхийн хэрээр индийн хэрэглээ тогтвортой нэмэгдэх төлөвтэй байна. Харин нийлүүлэлт нэг улсад хэт төвлөрсөн хэвээр байгаа нь дэлхийн аж үйлдвэрийн салбарын хамгийн том эмзэг цэгүүдийн нэг хэвээр үлдэнэ.
Ингэснээр өмнө нь зөвхөн мэргэжлийн хүрээнд яригддаг байсан индий металл өнөөдөр дэлхийн технологийн өрсөлдөөн, үйлдвэрлэлийн аюулгүй байдал, геополитикийн бодлогын төвд гарч ирж байна. AI-ийн эрин үед газрын тос, зэсийн нэгэн адил стратегийн ач холбогдолтой түүхий эдийн жагсаалтад индий баттай байр сууриа эзэлж эхэлснийг энэхүү үйл явдал дахин харууллаа.
