Израил болон Ливаны хил орчимд сүүлийн саруудад хэд хэдэн удаа зэвсэгт мөргөлдөөн гарсан ч 6-р сарын 23–24-ний өдрүүдэд дипломат түвшний идэвхжил нэмэгдэж, гал зогсоох болон урт хугацааны тогтвортой байдлыг хангах хэлэлцээний шинэ шат эхэлсэн тухай мэдээллүүд гарсан юм.
Израил, Ливаны харилцаа хэдэн арван жилийн турш хурцадмал хэвээр байсан бөгөөд ялангуяа Ливанд байрладаг зэвсэгт бүлэглэлүүд болон Израилын батлан хамгаалах хүчний хооронд үе үе мөргөлдөөн гарсаар ирсэн. 2023–2025 оны хооронд бүс нутгийн аюулгүй байдлын нөхцөл байдал доройтож, хил орчмын тосгодоос олон мянган иргэн нүүлгэн шилжихэд хүрсэн билээ.
2026 оны эхний хагаст нөхцөл байдал дахин хурцадсанаар олон улсын хамтын нийгэмлэг энхийн шийдэл эрэлхийлэхэд илүү идэвхтэй оролцож эхэлсэн байна. АНУ, Франц, Катар болон НҮБ-ын төлөөлөгчид хоёр талтай тус тус уулзалт хийж, урт хугацааны тогтвортой байдлыг хангах боломжуудыг хэлэлцжээ.
Шинжээчдийн үзэж байгаагаар энэ удаагийн хэлэлцээний гол онцлог нь зөвхөн гал зогсоох асуудлаар хязгаарлагдахгүй байгаа явдал юм. Хэлэлцээний хүрээнд хил хамгаалалт, дүрвэгсдийн буцах нөхцөл, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа болон бүс нутгийн эрчим хүчний төслүүдийг хүртэл авч үзэж байгаа ажээ.
Израилын эрх баригчид улсынхаа хойд бүсийн аюулгүй байдлыг хангах нь нэн тэргүүний зорилт хэвээр байгааг онцолсон байна. Тэдний үзэж байгаагаар хил орчмын бүсээс пуужингийн аюул бүрэн арилаагүй цагт энгийн иргэдийг гэр оронд нь буцаах боломжгүй юм.
Харин Ливаны тал улсынхаа өмнөд хэсэгт тогтвортой байдлыг сэргээхэд олон улсын дэмжлэг шаардлагатай байгааг мэдэгджээ. Эдийн засгийн хямралтай нүүр тулж буй тус улсын хувьд дахин томоохон мөргөлдөөн гарах нь нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлэх эрсдэлтэй гэж үзэж байна.
Сүүлийн саруудад хоёр улсын хил орчимд амьдардаг иргэдийн амьдрал ихээхэн өөрчлөгджээ. Сургууль, эмнэлэг, худалдааны байгууллагуудын үйл ажиллагаа тасалдаж, олон гэр бүл түр байр сууцанд амьдрах болсон байна. Хүмүүнлэгийн байгууллагуудын мэдээлснээр хэдэн арван мянган хүн одоо ч хэвийн амьдралдаа эргэн орж чадаагүй байгаа аж.
НҮБ-ын Энхийг сахиулах хүч бүс нутагт үргэлжлүүлэн ажиллаж байгаа бөгөөд нөхцөл байдлыг тогтворжуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэж байна. Тус байгууллагын төлөөлөгчид хоёр талын хооронд шууд харилцааны сувгуудыг хадгалах нь мөргөлдөөн дахин дэгдэх эрсдэлийг бууруулна гэж үзэж байна.
Эдийн засгийн талаас авч үзвэл бүс нутгийн тогтворгүй байдал хөрөнгө оруулалтад сөргөөр нөлөөлж байгаа юм. Газрын тос, байгалийн хий дамжуулах зарим төслүүд саатаж, аялал жуулчлалын салбар ч мөн хохирол амсаж байна. Тиймээс энхийн хэлэлцээ амжилттай болох нь зөвхөн улс төрийн төдийгүй эдийн засгийн ач холбогдолтой гэж шинжээчид дүгнэж байна.
Гэсэн хэдий ч хэлэлцээ амжилтад хүрэх зам амаргүй хэвээр байна. Түүхэн үл итгэлцэл, аюулгүй байдлын асуудал болон бүс нутгийн бусад геополитикийн хүчин зүйлс хэлэлцээний үйл явцыг хүндрүүлж болзошгүй юм.
Одоогоор талуудын төлөөлөгчид дараагийн уулзалтуудыг хийхээр төлөвлөж байгаа бөгөөд олон улсын ажиглагчид энэ удаагийн дипломат оролдлого өмнөхөөсөө илүү бодит үр дүнд хүрч магадгүй гэж болгоомжтой өөдрөг байр суурь илэрхийлж байна.
Хэрэв хэлэлцээ амжилттай үргэлжилбэл Израил, Ливаны хил дээрх олон жилийн хурцадмал байдал намжиж, бүс нутгийн тогтвортой байдалд шинэ боломж нээгдэх юм. Харин бүтэлгүйтвэл мөргөлдөөн дахин хурцдах эрсдэл хэвээр үлдэх тул ирэх долоо хоногууд Ойрхи Дорнодын ирээдүйг тодорхойлох чухал үе байх төлөвтэй байна.
